Warmińsko-Mazurska Biblioteka Pedagogiczna w Elblągu - 75 lat historii i nowych perspektyw
Warmińsko-Mazurska Biblioteka Pedagogiczna im. K. Wojtyły w Elblągu od lat wspiera edukację oraz wspomaga rozwój dzieci, młodzieży i dorosłych, w tym seniorów. W ramach jubileuszu opowiemy o swojej przeszłości, bieżącej działalności oraz planach na przyszłość. 75 urodziny to najlepszy czas na refleksję. Taki jubileusz nie zdarza się co dzień. Zobacz archiwalne zdjęcia z biblioteki.
W roku 2026 Warmińsko-Mazurska Biblioteka Pedagogiczna im. Karola Wojtyły w Elblągu obchodzi 75-lecie swojego istnienia. Z tej okazji we współpracy z portel.pl rozpoczynamy cykl artykułów przybliżających instytucję: jej historię, teraźniejszość i plany na przyszłość. Celem publikacji jest przypomnienie bibliotecznej tradycji, zaprezentowanie strategii rozwoju oraz zwrócenie uwagi mieszkańców Elbląga na ważną rolę tej placówki. Chcemy zachęcić czytelników do odwiedzin i ugruntować pozycję biblioteki jako przyjaznego „trzeciego miejsca” w życiu lokalnej społeczności.
Początki biblioteki
Biblioteka Pedagogiczna w Elblągu powstała na podstawie zarządzenia Ministerstwa Oświaty i rozpoczęła oficjalną działalność w 1951 roku. Przez pierwsze lata funkcjonowała jako Powiatowa Biblioteka Pedagogiczna w Elblągu (1951–1975), a jej zasoby były gromadzone początkowo w pomieszczeniach szkolnych (m.in. na poddaszu SP nr 7). Dopiero w 1957 r. zapewniono jej pełną etatowo obsługę. W latach 1976–1999 biblioteka działała pod nazwą Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Elblągu (po reformie administracyjnej z 1975 r.), obsługując wraz z filiami cały obszar ówczesnego województwa elbląskiego. W tych dekadach kilkukrotnie zmieniała lokalizację. Bywała w budynkach miejskich szkół, w siedzibie PRN (Powiatowej Rady Narodowej), czy PZPR – co odzwierciedlało ówczesne realia i niejednokrotnie utrudniało rozwój placówki. W 1980 roku, dzięki staraniom dyrektor dr Kazimiery Atamańczuk, biblioteka znalazła tymczasowy, własny lokal po likwidowanej szkole podstawowej przy ul. Pocztowej 1. Tam funkcjonowała przez ponad 20 lat. Dzięki temu, mimo że lokum nadal miało charakter prowizoryczny i tymczasowy, pracownikom biblioteki udało się stworzyć solidną bazę zbiorów i usług dla nauczycieli.
Zmienne siedziby i przystosowanie do potrzeb czytelników
W latach 90. nastąpiło kilka istotnych zmian. Po reformie administracyjnej w 1999 r. utworzono ostatecznie Warmińsko-Mazurską Bibliotekę Pedagogiczną w Elblągu (z Biblioteką Główną w Elblągu i Filiami w zachodnich 8 powiatach województwa). Niestety budynek przy ul. Pocztowej 1 okazał się technicznie niewystarczający do dalszej działalności, a wręcz groziła mu katastrofa budowlana. W 2002 r. placówkę przeniesiono czasowo na ul. Skrzydlatą 15. Po kilkuletnich negocjacjach i pracach remontowych miasto oraz województwo sfinansowały adaptację nowej siedziby: w 2006 r. otwarto bibliotekę w zrewitalizowanym budynku na Starym Mieście przy ul. Świętego Ducha 25. Nowe, przestronne i dostępne dla osób niepełnosprawnych pomieszczenia pozwoliły znacznie rozszerzyć ofertę. Zautomatyzowano proces udostępniania zbiorów, bibliotekarze zaczęli prowadzić zajęcia edukacyjne nie tylko dla nauczycieli, ale także dla przedszkolaków i uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych oraz spotkania dla mieszkańców Elbląga. Od tego czasu Biblioteka funkcjonuje pod wspomnianym wyżej adresem, a czytelnicy mogą korzystać z bogatego księgozbioru psychologiczno-pedagogicznego, multimediów i wielu fachowych czasopism.
Przeprowadzka, relokacja zbiorów i nowe wyzwania
Obecnie, w roku jubileuszowym, placówka stoi u progu kolejnej dużej zmiany. Siedziba przy ul. Świętego Ducha 25 pozostanie nią do lata 2026 r., kiedy to planowana jest przeprowadzka Biblioteki do nowej lokalizacji w południowej części miasta tj. do dzielnicy Winnica. Trwa gruntowny remont budynku przy ul. Saperów 14F (dawna siedziba III Liceum Ogólnokształcącego). Inwestycja jest finansowana ze środków Samorządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego (obiekt został symbolicznie sprzedany samorządowi województwa za 1 złotówkę). Budynek zostanie dostosowany m.in. do potrzeb osób niepełnosprawnych (montowane są windy) oraz wyposażony w nowoczesne pracownie. Nowy kompleks połączy w jednym miejscu dwie instytucje: Warmińsko-Mazurską Bibliotekę Pedagogiczną im. K. Wojtyły w Elblągu oraz Warmińsko-Mazurski Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Elblągu.
Jak zapowiada dyrektor WMBP w Elblągu, Elżbieta Mieczkowska:
- Zależy nam, aby od nowego roku szkolnego Biblioteka mogła przyjąć czytelników już w nowej siedzibie. Chociaż zmiana adresu wiąże się z wyzwaniami, nowa lokalizacja znajduje się przecież dalej od centrum, wraz z pracownikami wierzymy, że organizowane tu zajęcia edukacyjne i proponowane usługi przyciągną także nowe grupy mieszkańców.
Biblioteka dla wszystkich – misja i oferta
Choć WMBP w Elblągu jest biblioteką pedagogiczną, jej oferta skierowana jest nie tylko do nauczycieli. Statystyki wskazują, że ok. 18,26% zarejestrowanych czytelników stanowią właśnie pedagogowie, a kolejne 40,30% – studenci i uczniowie. Pozostałą część użytkowników tworzą osoby zainteresowane szeroko rozumianą tematyką z zakresu pedagogiki i psychologii, bądź poszukujące literatury dla relaksu. Jak podkreśla dyrektor Elżbieta Mieczkowska, „biblioteka pedagogiczna (…) nie zamykała się na innych czytelników” – i rzeczywiście od lat 80. z jej bogatych zbiorów mogą korzystać dorośli spoza systemu oświaty. Po adaptacji lokalu przy ul. Saperów (w nowej siedzibie) w placówce obok przestrzeni do tradycyjnego udostępniania zbiorów znajdzie się miejsce na sale edukacyjne, pracownie multimedialne, przestrzeń wystawienniczą, są również plany, aby przygotować „zieloną przestrzeń” tak lubianą i wyczekiwaną przez wielu odbiorców. Wszystko w idei „trzeciego miejsca” - koncepcji bliskiej pracownikom WMBP w Elblągu. Nauczyciele bibliotekarze poprzez swoje różnorodne działania kreują i kształtują przestrzeń edukacji pozaszkolnej, kultury i integracji społecznej. Dlatego oferta WMBP w Elblągu adresowana jest do dzieci, młodzieży i dorosłych, w tym seniorów. Każdy w Bibliotece znajdzie coś dla siebie.
Biblioteka organizuje spotkania autorskie, warsztaty dla nauczycieli, prezentacje nowości wydawniczych oraz przygotowuje sama, bądź w partnerstwie, wydarzenia dla szerszej publiczności. Prowadzi zajęcia dla dzieci i młodzieży: gry terenowe, literackie, uczy podstaw programowania, bezpiecznego korzystania z internetu, pracy w zespole i radzenia sobie z emocjami. Wszystko po to, by od najmłodszych lat zapoznać młodych Elblążan z możliwością kreatywnego spędzania wolnego czasu. Placówka aktywnie uczestniczy w ogólnopolskich akcjach promujących czytelnictwo, takich jak Noc Bibliotek, czy Tydzień Bibliotek. Imprezy te są idealną okazją do przygotowania ciekawego programu dla mieszkańców oraz do prezentowania i popularyzowania aplikacji mobilnej dedykowanej WMBP w Elblągu, która umożliwia czytelnikom przeglądanie katalogu na smartfonach oraz zdalne rezerwowanie wybranych książek czy przedłużanie terminu wypożyczeń.
WMBP w Elblągu, mimo zmian organizacyjnych i lokalowych, zachowała przy tym ciągłość misji: wspieranie nauczycieli w kształceniu i doskonaleniu, rozwijanie ich warsztatu pracy oraz kompetencji kluczowych uczniów przy jednoczesnym promowaniu edukacji pozaszkolnej, czytelnictwa wśród mieszkańców Elbląga i regionu. Zespół elbląskiej książnicy pedagogicznej nieustannie pracuje nad dalszym rozwojem oferty starając się być ciekawym i otwartym miejscem dla wszystkich pokoleń. Jubileusz 75-lecia to okazja, by przypomnieć osiągnięcia i zaprezentować kolejne plany. Pracownicy Biblioteki mają nadzieję w dalszym ciągu inspirować, uczyć i integrować Elblążan w nowej, jeszcze bardziej przyjaznej przestrzeni.
Już dziś zapraszamy mieszkańców Elbląga na marcowe spotkanie autorskie w WMBP w Elblągu. W środę 18 marca o godz. 17 w czytelni na I piętrze odbędzie się spotkanie promocyjne z Michaelem Gannonem, autorem albumu Delta Wisły i Wysoczyzna Elbląska oczami Irlandczyka. Zachęcamy także do udziału w innym wydarzeniu organizowanym przez WMBP w Elblągu, które odbędzie się 9 maja, a przygotowujemy je razem z Markiem Kammem, pełnomocnikiem prezydenta Elbląga ds. koordynacji i rozwoju ruchu rowerowego. Nazwa akcji „Odjazdowy Bibliotekarz”. Planujemy wycieczkę po mieście „śladami dawnych siedzib WMBP w Elblągu”, którą chcemy zakończyć (wspólnie z naszymi partnerami i sympatykami) ogniskiem na Żuławach Elbląskich, we Władysławowie. Wydarzenie połączone będzie z piknikiem oraz możliwością obejrzenia wystawy fotografii pt. „Żuławy” autorstwa Ryszarda Siwca. Akcja „Odjazdowy Bibliotekarz” będzie symbolicznym, miłym pożegnaniem naszej jednostki, która „wyprowadza się” z żuławskiej części Elbląga. Wydarzenie planowane jest na sobotę, 9 maja 2026 r. (o szczegółach poinformujemy wkrótce).
