Dziś Popielec
Środa Popielcowa to pierwszy dzień Wielkiego Postu, poprzedzającego święta wielkanocne. W kościołach kapłani posypują głowy wiernych popiołem, przypominając o przemijaniu i znikomości ziemskich rzeczy wyrażających się w słowach: „Pamiętaj człowieku, że z prochu powstałeś i w proch się obrócisz”.
Wielkopostny rytuał posypywania głów popiołem został wprowadzony do liturgii ok. IV wieku i aż do X wieku był przeznaczony wyłącznie dla osób publicznie odprawiających pokutę. Według średniowiecznych tradycji, po ceremonii pokutnicy musieli opuścić kościół, a jego progi wolno im było przekroczyć dopiero po spowiedzi wielkanocnej w Wielki Czwartek, który obchodzono jako dzień odpuszczenia grzechów i pojednania z Kościołem.
Z czasem posypywanie głów popiołem (powstałym z ubiegłorocznych palm wielkanocnych) stało się obrzędem stosowanym wobec wszystkich wiernych, jako znak pokuty i żalu za grzechy.
Obrzędy Środy Popielcowej wyznaczały również koniec zabaw. We wtorek przed północą w karczmach całego kraju odbywały się spotkania i zabawy kobiet z udziałem młodych mężatek, które musiały wkupić się do grona starszych gospodyń. Przy okazji kultywowano obrzędowe tańce mające zapewnić w przyszłości urodzaj oraz stawiano w ciepłym miejscu, na przypiecku garnki z zaczynem z mąki żytniej i wody na postny, kwaśny żur, który stanowił podstawową potrawę w wielkopostnym jadłospisie.
Jeszcze na początku XX wieku, jak informują etnografowie, po wsiach polskich obnoszono garnek z żurem, a w gospodach na widocznym miejscu wywieszano na sznurku szkielet śledzia, który miał przypominać klientom o obowiązku przestrzegania postu. Swoją drogą ciekawe, jak w dzisiejszych czasach klienci restauracji reagowaliby na wywieszony nad barkiem szkielet ryby…
Z czasem posypywanie głów popiołem (powstałym z ubiegłorocznych palm wielkanocnych) stało się obrzędem stosowanym wobec wszystkich wiernych, jako znak pokuty i żalu za grzechy.
Obrzędy Środy Popielcowej wyznaczały również koniec zabaw. We wtorek przed północą w karczmach całego kraju odbywały się spotkania i zabawy kobiet z udziałem młodych mężatek, które musiały wkupić się do grona starszych gospodyń. Przy okazji kultywowano obrzędowe tańce mające zapewnić w przyszłości urodzaj oraz stawiano w ciepłym miejscu, na przypiecku garnki z zaczynem z mąki żytniej i wody na postny, kwaśny żur, który stanowił podstawową potrawę w wielkopostnym jadłospisie.
Jeszcze na początku XX wieku, jak informują etnografowie, po wsiach polskich obnoszono garnek z żurem, a w gospodach na widocznym miejscu wywieszano na sznurku szkielet śledzia, który miał przypominać klientom o obowiązku przestrzegania postu. Swoją drogą ciekawe, jak w dzisiejszych czasach klienci restauracji reagowaliby na wywieszony nad barkiem szkielet ryby…
mk