Studencie, nie daj się naciągnąć
Przed rozpoczęciem nowego roku akademickiego warto poznać kruczki i niedozwolone prawnie postanowienia, które umieszczają w swoich dokumentach niektóre uczelnie, pragnąc podreperować własny budżet kosztem drenażu kieszeni studentów oraz ich rodziców.
Wśród 203 postanowień dotyczących edukacji, które znajdują się w rejestrze klauzul niedozwolonych, najczęściej wbrew prawu stosowane są te, umieszczane w dodatkowych regulaminach, gdzie zarówno placówki prywatne jak i publiczne zaznaczają, że: W przypadku opóźnienia wpłaty, uczelnia obciąża studenta odsetkami w wysokości 12proc. opłaty miesięcznej za każdy miesiąc zwłoki ; W okresie wakacyjnym tj. za lipiec, sierpień, wrzesień student uiszcza niepełne czesne w wysokości 75proc. pełnej stawki miesięcznej; Notoryczne nieusprawiedliwione nieobecności ucznia na zajęciach spowodują skreślenie z listy przy obowiązku opłaty czesnego za trwający semestr ; Wysokość czesnego może się zmienić. Zmiana nie może następować częściej niż raz w semestrze.
Podobne zapisy w swoich regulaminach stosowały również skontrolowane przez UOKiK szkoły nauki jazdy, przygotowujące do egzaminów i placówki organizujące kursy językowe. Kontrole wykazały, że prawa kursantów naruszyli m.in.: Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu (kara 89 564 zł), Wyższa Szkoła Społeczno-Ekonomiczna w Gdańsku (zobowiązanie do zmiany praktyk) oraz Instytut Terapii Gestalt Oddział Krakowski Stowarzyszenia Psychologów Praktyków w Krakowie (kara 4 843 zł). Jak zauważyła Prezes Urzędu Konkurencji i Konsumentów wszystkie szkoły stosowały postanowienia, które dawały im prawo do niezwracania pobranych od kursantów opłat w przypadku np. rezygnacji z nauki, przerwania szkolenia.
Przed podpisaniem kontraktu należy go uważnie przeczytać
Warto zwrócić uwagę na postanowienia dotyczące „dowolnej zmiany czesnego”, kary odsetek za opóźnienie oraz dodatkowych opłat za rezygnację ze studiów lub kursu. UOKiK zwraca uwagę, że
szkoła, organizator kursu mają prawo podnieść czesne, ale nie mogą robić tego dowolnie. Każdy uczestnik kursu musi mieć możliwość oceny oferty szkoły oraz oszacowania czy w przyszłości będzie w stanie ponieść koszty nauki. Dlatego podwyżki mogą następować tylko z ważnych przyczyn. Maksymalna kwota o jaką może wzrosnąć kurs oraz częstotliwość powinny zostać określone w umowie. Postanowienia lakonicznie informujące o możliwości zmiany czesnego są niedozwolone.
Ponadto, każda zmiana opłat jest zmianą istotnych warunków umowy, dlatego wzorzec umowny z nowymi stawkami powinien zostać doręczony konsumentowi. Gdy uczeń nie zgadza się na podwyżkę, ma prawo odstąpić od kontraktu, a uczelnia może pobrać opłaty odpowiadające zajęciom, w których uczestniczył konsument albo opłatom, które poniosła w związku z organizacją kursu. Niedozwolone są też postanowienia nieprzyznające prawa odstąpienia od umowy, gdy zmieniają się jej istotne warunki – cena, liczba zajęć, lektorzy itp.
Dotkliwymi postanowieniami są te, które przewidują obowiązek zapłaty czesnego, gdy uczeń odstąpi od umowy czy zrezygnuje z oferty. W takich sytuacjach szkoła ma prawo zatrzymać część wynagrodzenia za zajęcia wykorzystane przez słuchacza, ale nie za te, które odbędą się w przyszłości. Ponadto, uzasadnione jest też potrącanie kosztów poniesionych przez szkołę w związku z organizacją kursu. Zatem niedozwolone jest zastrzeganie, że rezygnacja oznacza kontynuowanie wpłat, czy ich niezwracanie.
Warto też pamiętać, że sankcje finansowe za opóźnienie w zapłacie czesnego określa zawarty ze szkołą kontrakt. Zgodnie z prawem, przedsiębiorcy należy się odpowiednia rekompensata w postaci albo ustawowych odsetek, albo określonej w umowie, niewygórowanej opłaty. Odsetki maksymalnie mogą jednak wynieść czterokrotność wysokości stopy kredytu lombardowego NBP – czyli obecnie 25 proc. w skali roku. Wyższe są niedozwolone. Warto podkreślić, że niedozwolone są również postanowienia dające prawo do pobierania zarówno odsetek jak i opłat za opóźnienie w zapłacie.
Kursanci i studenci, którzy mają wątpliwości czy umowa oferowana przez szkołę nie narusza prawa mogą zwrócić się o bezpłatną poradę do miejskiego (ul. Łączności 1; 82-300 Elbląg; tel. 55 239 34 56) lub powiatowego rzecznika konsumentów (ul. Saperów 14a; 82-300 Elbląg; tel. 55 239 49 27), zadzwonić pod bezpłatny numer infolinii 800 007 707 lub wysłać zapytanie na adres porady@dlakonsumentow.pl.
Podobne zapisy w swoich regulaminach stosowały również skontrolowane przez UOKiK szkoły nauki jazdy, przygotowujące do egzaminów i placówki organizujące kursy językowe. Kontrole wykazały, że prawa kursantów naruszyli m.in.: Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu (kara 89 564 zł), Wyższa Szkoła Społeczno-Ekonomiczna w Gdańsku (zobowiązanie do zmiany praktyk) oraz Instytut Terapii Gestalt Oddział Krakowski Stowarzyszenia Psychologów Praktyków w Krakowie (kara 4 843 zł). Jak zauważyła Prezes Urzędu Konkurencji i Konsumentów wszystkie szkoły stosowały postanowienia, które dawały im prawo do niezwracania pobranych od kursantów opłat w przypadku np. rezygnacji z nauki, przerwania szkolenia.
Przed podpisaniem kontraktu należy go uważnie przeczytać
Warto zwrócić uwagę na postanowienia dotyczące „dowolnej zmiany czesnego”, kary odsetek za opóźnienie oraz dodatkowych opłat za rezygnację ze studiów lub kursu. UOKiK zwraca uwagę, że
szkoła, organizator kursu mają prawo podnieść czesne, ale nie mogą robić tego dowolnie. Każdy uczestnik kursu musi mieć możliwość oceny oferty szkoły oraz oszacowania czy w przyszłości będzie w stanie ponieść koszty nauki. Dlatego podwyżki mogą następować tylko z ważnych przyczyn. Maksymalna kwota o jaką może wzrosnąć kurs oraz częstotliwość powinny zostać określone w umowie. Postanowienia lakonicznie informujące o możliwości zmiany czesnego są niedozwolone.
Ponadto, każda zmiana opłat jest zmianą istotnych warunków umowy, dlatego wzorzec umowny z nowymi stawkami powinien zostać doręczony konsumentowi. Gdy uczeń nie zgadza się na podwyżkę, ma prawo odstąpić od kontraktu, a uczelnia może pobrać opłaty odpowiadające zajęciom, w których uczestniczył konsument albo opłatom, które poniosła w związku z organizacją kursu. Niedozwolone są też postanowienia nieprzyznające prawa odstąpienia od umowy, gdy zmieniają się jej istotne warunki – cena, liczba zajęć, lektorzy itp.
Dotkliwymi postanowieniami są te, które przewidują obowiązek zapłaty czesnego, gdy uczeń odstąpi od umowy czy zrezygnuje z oferty. W takich sytuacjach szkoła ma prawo zatrzymać część wynagrodzenia za zajęcia wykorzystane przez słuchacza, ale nie za te, które odbędą się w przyszłości. Ponadto, uzasadnione jest też potrącanie kosztów poniesionych przez szkołę w związku z organizacją kursu. Zatem niedozwolone jest zastrzeganie, że rezygnacja oznacza kontynuowanie wpłat, czy ich niezwracanie.
Warto też pamiętać, że sankcje finansowe za opóźnienie w zapłacie czesnego określa zawarty ze szkołą kontrakt. Zgodnie z prawem, przedsiębiorcy należy się odpowiednia rekompensata w postaci albo ustawowych odsetek, albo określonej w umowie, niewygórowanej opłaty. Odsetki maksymalnie mogą jednak wynieść czterokrotność wysokości stopy kredytu lombardowego NBP – czyli obecnie 25 proc. w skali roku. Wyższe są niedozwolone. Warto podkreślić, że niedozwolone są również postanowienia dające prawo do pobierania zarówno odsetek jak i opłat za opóźnienie w zapłacie.
Kursanci i studenci, którzy mają wątpliwości czy umowa oferowana przez szkołę nie narusza prawa mogą zwrócić się o bezpłatną poradę do miejskiego (ul. Łączności 1; 82-300 Elbląg; tel. 55 239 34 56) lub powiatowego rzecznika konsumentów (ul. Saperów 14a; 82-300 Elbląg; tel. 55 239 49 27), zadzwonić pod bezpłatny numer infolinii 800 007 707 lub wysłać zapytanie na adres porady@dlakonsumentow.pl.
Źródło: UOKiK